Posted on by Vanes

Reactie op dictatuur der seculiere meerderheid..

In tegenstelling tot eerder berichten heeft Tineke Bennema de reactie wel geplaatst. Daarvoor ook op deze plek excuus. Zie de hele discussie op:

website van Tineke Bennema

Hieronder mijn reactie:

Het vermengen van de interne en externe religieuze beleving leidt in veel discussies tot grote verwarring. Daarom wordt Femke Halsema ook hier weer verkeerd begrepen. Uiteraard mag iemand op religieuze gronden een hoofddoek dragen of een burqaah, dit is geen enkel probleem. Vooral niet wanneer dat gebeurt uit eigen overtuiging en er geen sprake is van dwang. Dit is mijn opvatting. Maar als ik gevraagd word: Moet een vrouw een hoofddoek dragen dan zal ik op basis van mijn eigen overtuiging zeggen dat ik vind van niet. Dat ze de hoofddoek af moet werpen. Ik beantwoord de vraag alsof ik de vrouw in kwestie ben (intern) en daarmee vind ik iets over de motivatie van vrouwen om een hoofddoek te dragen, niet over die vrouwen zelf. Ik treed dus niet in de religieuze vrijheid van anderen maar maak gebruik van mijn eigen vrijheid.

De weigerambtenaar is een vertegenwoordiger van de overheid die ervoor moet zorgen dat er geen discriminatie op basis van ras, geloof of seksuele geaardheid is in onze maatschappij. Het is de taak van de staat om die opvatting in alle geledingen uit te dragen. Een medewerker van de overheid die zich niet kan vinden in dit
uitgangspunt en die meent dat mensen van een bepaalde seksuele geaardheid niet mogen trouwen en dus daaraan ook niet meewerkt moet eenvoudigweg niet voor de overheid gaan werken. Je moet niet in het leger gaan als je geen mensen wilt doden, je moet niet in het ziekenhuis gaan werken als je niet tegen bloed kunt en je moet niet bij de overheid gaan werken als je op enige grond wilt discrimineren. De intolerantie komt niet van de ongelovigen of de homo’s maar van de ambtenaar die weigert het huwelijk te voltrekken.

Je moet de zaken niet omdraaien.

Posted on by Vanes

Review: Ayn Rand ‘Atlas Shrugged’

Ayn Rand is not taken very serious as a philosopher and in reading Atlas Shrugged it is very easy to see that here ontology is not very solid. However for thinkers it is not relevant how they are perceived by other thinkers. (Jesus Christ is also not judged as an excellent philosopher) but by how influential they are. And Ayn Rand must have been very influential since Alan Greenspan is one of her disciples. He was and still is one of the firm believers in laissez faire
capitalism. Since Greenspan was chairman of the Federal Reserve for almost 20 (!) years he had plenty of time to put into practice the ideas of Ayn Rand.

The novel itself is an interesting saga on how (socialistic) political forces are destroying the free capitalist world by introducing new regulations and more government influence on almost every layer of industry. Of course this leads to disaster but somewhere in the Rocky Mountains an idyllic town is built completely in accordance with the mechanisms of free capitalism. Interestingly enough the fighters for free capitalism use both terrorism (by means of piracy) and espionage to fight the outside politic society. Now the socialistic system will in the view of Rand always destabilize and hence destroy itself but this was an interesting sideline in the story.

The book contains a large number of very interesting ideas and observations on the interaction between politics and industry. In my view government should interfere as little as possible with the free market, but with the financial crisis in mind one cannot possible maintain that no regulation whatsoever is required. That is what surprised me most, before the internet bubble in the nineties I can understand that Mr. Greenspan was a firm believer in the ideas of Rand. But even then he should have seen that free markets crash. Not if everyone sticks to adding value in the production process as is the basic principle in Atlas Shrugged. But it is always easy and possible to make money without really adding value and by making believe there is value.
This happened again in the financial crisis 2008 when bankers could not even tell the value of their mortgage portfolios. This precisely why the ideas of Rand will not work, they depend on honest men in a naive and ideal world (where electrical energy is free by the way!)

A is A claims Rand based on Aristotle who is the only philosopher she acknowledges but by now we know that A is not A or to be more precise A can be (A )and (not A). A truth we learned from quantum physics. Take that as the first premise for your ontology and you end up with a solution different from free laissez faire capitalism.

Still in my conclusion this book shows how free laissez faire capitalims can work in an ideal world and also has sharp observations on the relation between government and industry. For me it gave a good insight in the way Rand (and Greenspan) look at the world and it made me understand the ideas behind the policy of the Federal Reserve between 1987 and 2006 a lot better.

Posted on by Vanes · 1 Comment

De Pampergeneratie…

De afkeer van babyboomers is goed te begrijpen. In Amerika was George Bush jr. het prototype van de feestende, zuipende en vreemdgaande babyboomer die na een luizenleventje alsnog de slechtste president van de USA ooit werd. Hier in Nederland symboliseren vooral Agnes Jongerius, Emile Roemer en Geert Wilders (zelf juist geen babyboomers) voor mij deze generatie als ze weer eens stellen dat de AOW leeftijd op 65 jaar moest blijven. Waarmee ze eigenlijk zeggen tegen iedereen beneden de 45; jullie moeten tot je zeventigste doorgaan want wij verdommen het om een jaartje door te werken. Ik sprak laatst een man van 67 die al twaalf jaar niet meer werkte, op zijn 55e met een ‘goede regeling’ uitgetreden, ik mag zeker tot mijn 67e werken,  SP, Geert Wilders, FNV of niet. Het is onvermijdelijk. Het kabinet Rutte, met bijna de jongste premier ooit levert ook al geen verbetering omdat vrijwel de gehele ministersploeg na deze regeerperiode linea-recta met pensioen kan. Terwijl de generatie Rutte in de VVD talent genoeg heeft. De babyboomgeneratie heeft de touwtjes stevig in handen.

Toch heeft al dat geklaag ook wel een keerzijde. Want als je de geschiedenis bekijkt zijn er altijd wel generaties die geluk hebben en generaties die het wat minder treffen. In de vorige eeuw was er een generatie die en de Eerste- en de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt. Bovendien waren er in die tijd nauwelijks auto’s, was TBC een ongeneeslijke ziekte, net als hart- en vaatziekten die ze nauwelijks kenden (je ging gewoon dood) en palliatieve sedatie stond ook in de kinderschoenen.  Nee dan de huidige twintigers- en dertigers, ze werden geboren en kregen een pamper om. De melkfles werd opgewarmd in de magnetron en als peuter konden ze keurig naar de Teletubbies kijken.  Ze werden naar school gebracht met de auto, kunnen zich niet voorstellen dat er nooit computers of mobieltjes waren. De grootste ramp: het internet ligt eruit of hun telefoontje van Tele2 doet het niet. Nee ook deze pampergeneratie heeft geen klagen en ze profiteren optimaal van de welvaart en de technologie die met name de babyboomgeneratie voor hen ontwikkeld heeft.

Er kunnen zware tijden komen. Als de Euro straks met donderend geraas ineenstort of Iran of Noord-Korea gooit een atoombom dan kan de huidige jonge generatie de mouwen opstropen om het allemaal weer op te bouwen.  Het valt te hopen dat ze daar sterk genoeg voor zijn want aan tegenslag is de pampergeneratie niet gewend.

Ik geef eerlijk toe, binnen onze maatschappij is solidariteit tussen generaties op dit moment harder nodig dan solidariteit  tussen arm en rijk. Maar toch vergelijk ik het conflict dat de pampergeneratie met de babyboomgeneratie heeft als een zwaarlijvig jongetje dat bij zijn vader om een ijsje zeurt

Posted on by Vanes · 1 Comment

Eigen dieren eerst!

Ik geloof in de eigen kracht van de natuur. Het sterkste voorbeeld is de natuur rond Tsjernobyl die juist door het ongeluk met de kerncentrale een ongekende bloei beleeft. De mooiste natuurgebieden zijn altijd de gebieden waar de mens zich niet mee bemoeit, hoe langer geen bemoeienis van de mens des te waardevoller de natuur. De natuurbeheerders in Nederland lijken precies het tegenovergestelde standpunt aan te hangen, natuur kan alleen natuur worden als de mens zich er intensief mee bemoeit.

Restauratie van natuur is in mijn ogen niet zo’n probleem. In de omgeving waar ik woon worden de lagen grond die de landbouw door jarenlang gebruik bovenop de oorspronkelijke schrale grond heeft aangebracht weggehaald. Na het weghalen van deze grond komt de oorspronkelijke flora in de meeste gevallen vanzelf weer terug, de schatten van de natuur lagen opgeborgen in die oude bedekte lagen. Maar gebeurt dit niet dan moet men niet verder ingrijpen, als het een pitrusvlakte wordt laat het dan maar zo zijn. Geef het de tijd, de processen in de natuur vergen vaak meer tijd dan een mensenleven, het is de mens die daar moeite mee heeft, niet de natuur.

Het kunstmatig terugbrengen van soorten door te zaaien of erger nog door diersoorten die in de meeste gevallen slechts nog in de verte verwant zijn aan diersoorten die hier mogelijk ooit geleefd hebben terug te brengen is me veel te kunstmatig. De Wisent en de Schotse Hooglander zijn slechts verwant aan de oeros en de Blonde d’Aquitaine heeft hier al helemaal niks te zoeken. Om dieren hun leefomgeving te bieden moet er zoveel meer gebeuren dan alleen wat dieren verhuizen. Vandaar dat dit soort experimenten altijd weer fout lopen. Het evenwicht in een ecosysteem is niet eenvoudig te realiseren en als je er hekken omheen gaat zetten zoals in Nederland altijd moet,  kun je verwachten dat het fout gaat.

Voor het terugbrengen van groot wild zoals paarden of edelherten is in Nederland meestal veel te weinig ruimte. Een succesvolle soort zoals het wilde zwijn  wordt  in Nederland bejaagd omdat het schade toebrengt aan de natuur of te veel overlast geeft voor de landbouw. Het uitbreiden van het leefgebied, wat voor de hand ligt in dit geval wordt tegengewerkt. Gedeputeerde Munniksma van Drenthe verwelkomt wilde zwijnen in Drenthe niet, juist vanwege schade en verkeersoverlast. Dus als een soort uit eigen kracht het leefgebied wil uitbreiden worden ze als ongedierte bestreden. Ongetwijfeld komt de politiek met soortgelijke argumenten mocht de wolf zich aan onze oostgrens melden.

Het paradoxale van een experiment als de Oostvaardersplassen is dat het aan de ene kant juist is opgezet om de natuur haar gang te laten gaan terwijl de natuur in Nederland daar duidelijk nog niet aan toe is. Een belangrijke oorzaak is dat men diersoorten naar dit gebied toe heeft gebracht waar de natuur onvoldoende draagkracht voor biedt. Zolang Nederland geen ruimte heeft voor het herbergen van haar inheemse rassen moeten we niet beginnen aan het importeren van nieuwe soorten. In het Drents Friese Wold zijn er ook plannen voor een reservaat met edelherten en paarden, ook dat is te klein, ook daar is onvoldoende ruimte om een groeiende populatie de ruimte te bieden. Benut eerst de eigen kracht die de natuur in Nederland heeft en vergroot de draagkracht van die natuur voordat je experimenteert met nieuwe soorten en zorg voor optimale bewegingsruimte voor de populaties die er uit zichzelf al zijn. De Ecologische Hoofdstructuur is vanuit die gedachte een noodzaak, geen luxe.

Posted on by Vanes

Hufters zijn het!!

Hufter (Van Dale) : ‘iemand die aan de galg hoort’ (van ‘huchten = hangen);
onbehouwen persoon; synoniemen: boerenkaffer, kinkel, lomperik, pummel; schoft.’

In 1 korte tweet had ik het huftermanifest al snel gekarakteriseerd: het rammelt aan alle kanten, geen logica, verwart wetenschap met hufterigheid en.. het is een fatsoenlijk stuk! Vooral dat laatste valt meteen op, voor een een stuk op geenstijl is het een buitengewoon fatsoenlijk stuk. Vorm en inhoud zijn in dit geval geen geheel.

Nu moet ik natuurlijk erg oppassen met dit manifest want het zal wel ironisch bedoeld zijn en dan loop ik het risico om er volledig naast te zitten met mijn commentaar. Het moet dus wel ironie zijn dat in een poging om hufterigheid in een historisch perspectief te plaatsen  de schrijver wetenschappers als Copernicus, Columbus en Darwin opvoert als hufters. Omdat zij wetenschappelijke theorieën verdedigden tegenover het machtige Christelijke geloof. In de huidige tijd vinden deze dappere geleerden hun evenknie in een persoon als Richard Dawkins, die onlangs bij het bezoek van de paus aan Engeland nog een prachtige toespraak hield. Een emotioneel, heftig, eloquent en op feiten gebaseerd verhaal, zo hebben Copernicus, Columbus en Darwin zich ook altijd geweerd van hufterigheid is hier geen sprake. Bij historische hufters denk ik aan Caligula, Dzjengis Kahn, Stalin en vooruit op verzoek een Godwin: Hitler maar niet aan wetenschappers en ontdekkingsreizigers.

De ironie wordt verder doorgevoerd als ‘de redactie’ ons uit gaat leggen waar die hufters nu eigenlijk voor staan. Ineens ontstaan er dan referenties naar de hippietijd. Ik heb echt drie keer moeten lezen voordat ik het kon geloven want ik citeer: “Verhuftering is The Beatles oprichten en haar tot over de oren laten groeien. Verhuftering is de minirok uitvinden. Verhuftering is baas zijn in eigen onderbuik. Verhuftering is zeggen wat je vindt omdat je leeft in een land waarin dat kan en mag. Verhuftering is je niets aan trekken van de kritiek of de complimenten van anderen. Verhuftering is een roadtrip door het land van onbegrensde mogelijkheden.”

De generatie van “love en peace” van “tolerantie ten opzichte van alles wat verboden was, drugs, drank, homoseksualiteit, de samensmelting van de rassen als hoogste ideaal” dient als inspiratiebron voor onze hedendaagse hufters. En als muzikale voorbeeld nemen we dan de Beatles, dat brave popbandje uit Liverpool waarvan de enige levende voorman Paul McCartney een idealistische veganist is die sombere klassieke muziek schrijft. Had dan minstens de Rolling Stones, the Who of nog beter the Sex Pistols (da’s mijn generatie) gekozen als je het toch over muzikale hufters hebt. De zichzelf tot babyboom basher benoemde redactie vindt dus inspiratie in de babyboom generatie de Founding Fathers van de verzorgingsstaat. Misschien is deze ommekeer te danken aan onze nieuwe regering die volzit met babyboomers die zich aan het einde van hun carrière nog wensen te verzekeren van een ministerpensioen en wat commissariaten. Een regering die perfect in staat lijkt om de door de babyboomers zo zorgvuldig opgebouwde verzorgingsstaat tot de grond toe af te breken. De uitkeringen zullen lager worden, het pensioenstelsel wordt onderuit gehaald door het overnemen van een zwak AOW akkoord en de zorgsector wordt door structurele onderfinanciering ondermijnd. Een regering waar onze hufters toch stiekem wel bewondering voor hebben omdat ze de Wilders agenda overnemen, linkse hobby’s frustreren en  hun best doen om natuur & milieu om zeep te helpen.

Ondertussen werken onze hufters er hard aan om in het centrum van de macht te komen. De best gelezen krant van Nederland, het blog geenstijl, hebben ze al. Een hufter heeft geen behoefte aan feiten en onderbouwde opinies en wil vooral niets weten van de achtergronden van het nieuws. Ze hebben hun eigen TROS opgericht en ook hun eerste aanstormende politicus zit klaar. Deze laatste vond het nodig om deze letterlijk misselijkmakende webpage aan Femke Halsema te twitteren. En nu niet gaan zeggen dit gaat te ver hufters! Wie hufterigheid zaait zal klootzakken oogsten. Dit is een direct gevolg van jullie pleidooi voor hufterigheid.

Als de babyboomgeneratie zijn laatste adem uitblaast ligt de verzorgingsstaat op de schroothoop en als het laatste lid van de huftergeneratie het tijdige voor het eeuwige verwisselt dan staat het water tot aan Utrecht, is Frankrijk een woestijn en is onze wereld onleefbaar geworden. Want één ding staat vast overde schrijvers van het huftermanifest en hun aanhang: Hufters zijn het!!

Posted on by Vanes · 2 Comments

Godsdienstvrijheid of godsdienstdwang?

Nederland heeft een joods-christelijke-humanistische traditie, vreemd genoeg wordt vooral dat laatste vaak vergeten maar Erasmus was toch echt een Nederlander en terwijl de Europese grondwet dit wel erkent in haar preambule wordt dit in Nederland het liefst verzwegen. Wie in Nederland wil komen leven moet zich dan ook schikken naar deze traditie, de multiculturele samenleving is onzin. In grote immigratielanden zoals de VS, Australie en vroeger ook Canada kun je zien dat integratie alleen lukt als de nieuwkomers zich in hoofdlijnen schikken naar de dominante stroming. In een liberale samenleving blijft er altijd veel ruimte voor individuele opvattingen maar in de openbare ruimte en ook bij de overheid respecteert men de opvattingen die in de samenleving zijn afgesproken.

Voor Nederland betekent dit bijvoorbeeld dat vrouwen en mannen gelijke rechten hebben, dat homo’s gelijke rechten hebben en dat abortus en euthanasie onder bepaalde stringente voorwaarden zijn toegestaan. Zonder dat iemand die het niet wil aan abortus of laat staan euthanasie moet ondergaan. Zo werkt dat en naar die opvattingen moeten alle levensovertuigingen zich schikken. Halsema heeft in haar toespraak over geloofsvrijheid enorm veel woorden nodig om dit elementaire recht te verdedigen en ze doet net alsof ze hier iets nieuws verkondigt. Misschien is dit vanuit de oude opvatting over de multiculturele samenleving voor Groen Links een dramatische nieuwe opvatting voor mij is dit een vanzelfsprekendheid.

Het is me om die reden ook een gruwel dat het kabinet Rutte-Verhagen reeds verworven vrijheden zoals openstelling van winkels op zondag en stamcelonderzoek laat inperken door de stille gedoogsteun van de SGP. Niet alleen omdat het zeker voor de VVD een weinig liberaal standpunt is maar vooral en dat is veel erger omdat men hier het fundamentalistische christendom bevoordeelt ten opzichte van de even fundamentalistische islam. De overheid kiest partij.

De overheid moet pal staan voor de waarden van de Nederlandse samenleving. Halsema begeeft zich op glad eis als ze euthanasie als voorbeeld neemt want ze stelt dat iemand die euthanasie afwijst zich ook beschermd mag weten tegen de praktijk van euthanasie, vanzelf. Maar wat als we euthanasie nu eens vervangen door vaccinatie? Mag iemand met bezwaren tegen vaccinatie zichzelf daarvan vrijwaren? Uiteraard! Maar geldt hetzelfde voor de kinderen van iemand met bezwaren tegen vaccinatie? Moeten kinderen gevaar lopen omdat de ouders de overtuiging hebben dat vaccinatie tegen de wil van God of Allah is?

Terecht is Halsema tegen wat ze noemt ‘gewetensdwang’. Tegelijk pleit ze voor het recht op bijzonder onderwijs. Dus kinderen mogen rustig onder de ‘gewetensdwang’ van hun ouders opgevoed worden en de staat betaalt daar gewoon aan mee? Het moedige meisje van 13 met een hoofddoekje die zich af wil keren van haar culturele achtergrond had nooit op dat punt mogen belanden. Ze zou zo rond de kiesgerechtigde leeftijd als vrij individu de keuze moeten hebben welke levensovertuiging het best bij haar past. Ze zou niet al 13 jaar geïndoctrineerd moeten zijn met de opvatting dat vrouwen hun haren niet mogen laten zien, dat homo’s niet deugen dat god de wereld in 6 dagen geschapen heeft. Het is de taak van de overheid om ieder individu in onze maatschappij de kans te geven zich in volledige vrijheid te ontplooien, zonder dwang. Dit geldt voor zowel immigranten als pasgeborenen. Een garantie die de overheid alleen kan bieden als ze haar eigen normen en waarden respecteert.

Posted on by Vanes · 3 Comments

De vrijheid van meningsuiting is een wapen

Vrijheid van meningsuiting is niks nieuws, het is waarschijnlijk in de Atheense democratie ontstaan. De wikipedia vermeldt dat de eerste keer dat de vrijheid van meningsuiting formeel is uitgeroepen door kalief Umar in de zevende eeuw, een moslim dus. Het begrip stond vervolgens model voor de academische vrijheid in Europa. Dat is misschien even wennen voor Geert Wilders.

Publicisten en journalisten op internet en twitter die hun mond vol hebben over de vrijheid te mogen zeggen wat ze denken zijn niet zulke radicale vernieuwers als ze wellicht denken. Het principe is al eeuwenoud en ligt verankerd in de Universele Rechten van de Mens (artikel 19). De discussie gaat erover of het een absolute vrijheid is, voorstander van deze opvatting menen dat tornen aan de de vrijheid van meningsuiting zal eindigen in censuur. Maar bij iedere meningsuiting maak je bewust of onbewust een waarde afweging: realistisch gesproken is elke uiting in elke maatschappij onderhevig aan enige vorm van inperking: een verbod op kinderporno zal niemand bestrijden.

Het grootste verschil is dat internet een mondiaal publiek de mogelijkheid biedt een mening te publiceren. Hierdoor kunnen de uitingen vaak directer, groffer en zelfs emotioneel zijn. Zo wordt een ‘tweet’ eerst gelezen door de volgers en kan vervolgens via retweets bij iedereen terechtkomen. Ook kan een tweet worden overgenomen door een website wat weer tot hele andere problemen kan leiden. Kortgezegd internet heeft vrijheid van meningsuiting genivelleerd. Moest je een eeuw geleden een aristocraat, een schrijver of journalist zijn om je mening verder te krijgen dan je eigen gemeenschap nu kan iedere idioot met een iphone zijn mening de wereld inslingeren. Waar deze zelfde mening in de meeste gevallen genegeerd wordt maar ook kan doordringen tot het brede publiek.

De verruwing in de openbare meningsuiting heeft een aantal negatieve effecten. Er zullen meer mensen onnodig gekwetst worden door de manier waarop bepaalde meningen worden geuit. Je kunt bijvoorbeeld zeggen “de islam heeft zich niet aangepast aan de eisen van de 21e eeuw” maar je kan ook zeggen “de islam is een achterlijke godsdienst”. Beide uitingen hebben dezelfde achtergrond, vertegenwoordigen dezelfde mening. De tweede manier is duidelijk kwetsend, onder de gordel zo te zeggen. Dit is ook een kenmerk van populaire twitteraars en bloggers, ze geven niet alleen een mening maar doen dit vaak op onnodig harde wijze. Nadeel hiervan is dat er geen dialoog zal ontstaan maar daarin zijn ze niet geïnteresseerd. Ze willen enkel hun mening, zo ongenuanceerd mogelijk de wereld in schreeuwen. De groepen die door deze opmerkingen gekwetst worden zijn veelal niet in staat om zich te verdedigen en zij die dit wel kunnen worden geblokt. Het risico van deze schreeuwers is niet alleen het ontbreken van een dialoog maar ook dat er stemmen op zullen komen die deze groepen gaan verdedigen door wetgeving. Zo snoeren ze uiteindelijk zichzelf de mond.

Een ander nadeel van dit schreeuwen is dat het wapen wat de vrijheid van meningsuiting was, effect verliest. We raken zo gewend aan die stortvloed van ruw en onzorgvuldig geformuleerde meningen dat ze niet meer gehoord zullen worden. Als de wet ze niet verbiedt dan zullen ze vanzelf ten onder gaan in het gekrakeel dat internet heet. Hoe we meningen die ertoe doen hoorbaar moeten maken zou ik niet weten, een opiniestuk is vaak al te lang, een blog mag niet meer dan 1500 woorden hebben, een tweet slechts 140 karakters. Zo staat iedereen schreeuwend tegenover elkaar zonder verder te komen. Ook dit is een bedreiging voor onze democratie want als niemand meer luistert ligt de weg naar geweld open, dan snijden we elkaar de keel af in plaats van dit te twitteren.

Deze verruwing valt binnen de vrijheid van meningsuiting en de enige manier om dit tegen te gaan is door zelf als internetgebruiker niet mee te gaan in deze woordinflatie. Het legt een zware last op met name de professionele schrijvers en publicisten om pakkend en origineel te formuleren zonder mee te doen aan het schreeuwen. Terug naar een beschaafd publiek debat waarin de scherp geformuleerde mening weer een wapen is dat wordt gehoord.

Posted on by Vanes

Het ‘happy end’ van Inception

Wie deze film nog niet gezien heeft moet dit stukje niet lezen, het bevat serieuze spoilers!

===========================================================================================================

Inception is een fascinerende film omdat je achterblijft met een vraag: Was de hele film een droom of is het een droom ingebed in de realiteit? In het laatste shot draait het tolletje op het tafelblad, wankelt maar blijft draaien als het beeld op zwart gaat. De kijker gaat naar huis in tweestrijd was de hele film een droom of zijn we bij het slot terug in de realiteit? Je kunt beide hypotheses verdedigen. Het slot is de realiteit want er worden nieuwe ervaringen toegevoegd, je ziet hoe Saito belt om Cobb zijn amnestie te regelen, de douanier stempelt en hij wordt keurig opgehaald door zijn schoonvader. Uiteindelijk ziet Cobb voor het eerst in de film de gezichten van zijn kinderen.

De droomhypothese heeft ook heel veel argumenten. De overgang vanuit de kamer met Saito naar het vliegtuig is abrupt net als in een droom, Cobb is ergens maar de film vertelt niet hoe hij er gekomen is. De schoonvader is de ultieme meester droomontwerper en juist deze haalt hem op van het vliegtuig. Tot slot ziet Cobb zijn kinderen precies als in zijn droomwereld, alleen ziet hij deze keer de gezichtjes. In deze visie is de hele film een droom ontworpen door zijn schoonvader Miles met als ultieme doel om Cobb het idee te geven dat hij niet schuldig is aan de dood van zijn vrouw. De ultieme inceptie, de mens verlossen van zijn schuld.

De schoonheid van de plot vind ik dat de film een happy end heeft. Want voor Cobb maakt het niet uit of de film in een droom of in de werkelijkheid eindigt. Immers het zijn de gevoelens en de emoties die voor ons de werkelijkheid definiëren en of hij deze gevoelens heeft in een vijfde laag van zijn droom (dichtbij de dood) of in de werkelijkheid. Het maakt niet uit: hij ziet zijn kinderen weer.